Uçuş mühəndisi
Uçuş mühəndisi mülki və hərbi aviasiyada hava gəmilərinin təhlükəsiz uçuşunun və texniki istismarının təmin edilməsində iştirak edən mütəxəssisdir. O, hava gəmisinin mühərrik, yanacaq, elektrik və digər əsas sistemlərinin iş prinsipləri üzrə biliklərə malik olur və müvafiq texniki göstəriciləri izləyir.
Uçuş mühəndisi fəaliyyət istiqamətindən asılı olaraq uçuş heyətinin digər üzvləri və aviasiya üzrə texniki mütəxəssislərlə koordinasiyalı şəkildə işləyir.
Əsas vəzifələr
Nə iş görür?
- Hava gəmisinin mühərrik, yanacaq, elektrik, hidravlik və digər əsas sistemlərinin iş göstəricilərini izləmək.
- Uçuşdan əvvəl hava gəmisinin texniki vəziyyəti ilə bağlı zəruri yoxlamalarda iştirak etmək.
- Təyyarənin komponentlərini və ayrı-ayrı hissələrini müxtəlif üsullarla diaqnostika etmək.
- Texniki problem və qeyri-standart vəziyyətlər yarandıqda müəyyən edilmiş prosedurlara uyğun tədbirlərin görülməsində iştirak etmək.
- Uçuş heyətinin digər üzvləri və aidiyyəti aviasiya mütəxəssisləri ilə koordinasiyalı şəkildə fəaliyyət göstərmək.
İşin əhəmiyyəti
Niyə vacibdir?
- Hava nəqliyyatında sərnişinlərin və uçuş heyətinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə töhfə verir.
- Hava gəmilərinin texniki etibarlılığının qorunmasında və uçuş risklərinin azaldılmasında mühüm rol oynayır.
- Aviasiya sisteminin təhlükəsiz, fasiləsiz və səmərəli fəaliyyətini dəstəkləyir.
Bilik və bacarıqlar
Nə bilmək lazımdır?
- Aerodinamika, hava gəmisinin quruluşu və əsas texniki sistemləri üzrə biliklər.
- Naviqasiya və radionaviqasiya üzrə biliklər.
- Hava gəmisinin mühərrik, yanacaq, elektrik və hidravlik sistemlərinin iş prinsipləri haqqında biliklər.
- Aviasiya cihazlarının göstəricilərini və texniki məlumatları izləmək və qiymətləndirmək bacarığı.
- Texniki sənədlər, sxemlər və təlimatlarla işləmək bacarığı.
- Aviasiya təhlükəsizliyi qaydaları və müvafiq prosedurlar haqqında biliklər.
- Analitik düşüncə, diqqətlilik, dəqiqlik və yüksək məsuliyyət hissi.
- Gərgin və qeyri-standart vəziyyətlərdə düzgün qərar vermək və komandada işləmək bacarığı.
- Xarici dil bilikləri.
Təhsil imkanları
Haradan başlamaq olar?
Bu sahədə fəaliyyət göstərmək üçün aviasiya və ya müvafiq mühəndislik istiqaməti üzrə ali təhsil tələb olunur. Aerokosmik mühəndislik, aviasiya sistemləri və digər əlaqəli texniki istiqamətlər üzrə əldə edilən bilik və bacarıqlar bu sahədə fəaliyyət üçün əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanda aviasiya sahəsi üzrə ali təhsil imkanlarından biri Milli Aviasiya Akademiyasıdır. Aviasiya sahəsində konkret vəzifədə fəaliyyət göstərmək üçün təhsillə yanaşı, vəzifənin xüsusiyyətindən asılı olaraq əlavə nəzəri və praktiki hazırlıq, müvafiq sertifikat və digər peşə tələblərinin yerinə yetirilməsi tələb oluna bilər.
Gələcək imkanlar
Sonra nə olur?
Uçuş mühəndisliyi üzrə bilik və bacarıqlara malik mütəxəssislər aviasiya sektorunda, aviaşirkətlərdə, hava gəmilərinin texniki istismarı və texniki xidməti ilə məşğul olan müəssisələrdə, eləcə də aviasiya sahəsində fəaliyyət göstərən digər təşkilatlarda işləyə bilərlər.
Təhsil, təcrübə və əlavə ixtisaslaşmadan asılı olaraq hava gəmilərinin texniki istismarı, aviasiya sistemləri, texniki xidmət, texniki nəzarət və digər əlaqəli istiqamətlərdə karyera inkişaf etdirmək mümkündür.
Peşənin inkişaf yolları
- Hava gəmilərinin texniki istismarı
- Aviasiya sistemləri
- Texniki xidmət
- Texniki nəzarət
- Texniki idarəetmə
Bilirdinizmi? Müasir sərnişin təyyarələrində əvvəllər uçuş mühəndisinin yerinə yetirdiyi bir çox nəzarət funksiyası avtomatlaşdırılıb. Keçmişdə bəzi böyük sərnişin təyyarələrinin kokpitində iki pilotla yanaşı, ayrıca uçuş mühəndisi də fəaliyyət göstərirdi. Texnologiyanın inkişafı ilə mühərriklərin və digər təyyarə sistemlərinin göstəricilərinin izlənilməsi və idarə edilməsinin böyük hissəsi avtomatlaşdırılmış sistemlərə ötürülüb.
Mənbə: U.S. Federal Aviation Administration (FAA), Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge.
